چرا نگهداری صحیح از سنگهای قیمتی اهمیت دارد؟
سنگهای قیمتی از نظر سختی، ساختار کریستالی و حساسیت به مواد شیمیایی با هم متفاوتاند. برخی سنگها مثل الماس بسیار سخت هستند اما همچنان میتوانند ترک بخورند، در حالی که سنگهایی مثل فیروزه، مروارید یا اپال بسیار حساس و متخلخلاند و حتی تماس با عرق بدن یا نور مستقیم آفتاب میتواند رنگ آنها را تغییر دهد. نگهداری اصولی نهتنها ظاهر زیورآلات را حفظ میکند، بلکه از استهلاک نگینها، شل شدن پایهها و آسیبهای جبرانناپذیر جلوگیری میکند. اصول کلی نگهداری از سنگهای قیمتی
چه روشهایی برای تمیزکاری سنگهای قیمتی ممنوع است؟
۱. دوری از مواد شیمیایی عطر، لاک ناخن، مواد شوینده، کلر استخر و حتی کرمهای مرطوبکننده میتوانند به سطح سنگها آسیب بزنند یا لایه محافظ آنها را از بین ببرند. بهترین روش این است که زیورآلات را همیشه بهعنوان آخرین مرحله از آماده شدن (بعد از استفاده از عطر و آرایش) بپوشید و قبل از شستوشوی دست یا استحمام از تن خارج کنید. ۲. اجتناب از ضربه و سایش هرچند بسیاری از سنگها سخت به نظر میرسند، اما در برابر ضربه مستقیم یا سایش با سطوح سخت میتوانند ترک بخورند یا لبپر شوند. هنگام انجام کارهای خانه، ورزش یا کار با ابزار، بهتر است زیورآلات سنگدار را از دست خارج کنید.
راهنمای نگهداری اختصاصی برای سنگهای پرکاربرد
۳. نگهداری جداگانه هر قطعه سنگهای قیمتی را هرگز در یک جعبه با سایر جواهرات بهصورت درهم نگه ندارید. تماس مستقیم سنگها با یکدیگر میتواند باعث خط افتادن یا سایش سطحی شود. استفاده از پارچههای نرم یا کیسههای مخملی جداگانه برای هر قطعه توصیه میشود.
نگهداری از سنگهای قیمتی روی زیورآلات نیازمند شناخت نوع سنگ و رعایت چند اصل ساده اما مهم است: دوری از مواد شیمیایی، تمیزکاری ملایم و منظم، نگهداری جداگانه و اجتناب از ضربه و نور مستقیم آفتاب
۴. تمیزکاری منظم اما ملایم اکثر سنگها را میتوان با آب ولرم و صابون بدون رنگ و بو، همراه با برس بسیار نرم (مثل مسواک کودک) تمیز کرد. بعد از شستوشو، زیورآلات را با پارچه نرم و بدون پرز خشک کنید تا لکه آب روی سنگ باقی نماند.
راهنمای نگهداری اختصاصی برای سنگهای پرکاربرد الماس الماس سختترین ماده طبیعی شناختهشده است، اما همین سختی باعث میشود چربی و روغن بهراحتی به سطح آن بچسبد و درخشش آن را کم کند. برای تمیز کردن الماس میتوانید آن را در محلول آب گرم و چند قطره مایع ظرفشویی ملایم خیس کرده و با برس نرم تمیز کنید.
یاقوت و یاقوت کبود (Ruby & Sapphire) این سنگها از خانواده کوراندوم هستند و سختی بالایی دارند، به همین دلیل تمیزکاری آنها با آب و صابون معمولاً بیخطر است. با این حال اگر سنگ روغناندود یا پرشده با شیشه باشد (که در بازار رایج است)، باید از تمیزکنندههای اولتراسونیک و بخار پرهیز کرد.
زمرد (Emerald) زمرد یکی از حساسترین سنگهای قیمتی است، چون معمولاً دارای شکافهای ریز طبیعی است که با روغن یا رزین پر میشود. هرگز زمرد را در دستگاههای اولتراسونیک یا بخار قرار ندهید و از تماس آن با مواد شیمیایی و آب داغ خودداری کنید. تمیزکاری باید فقط با پارچه نرم و مرطوب انجام شود.
فیروزه فیروزه سنگی متخلخل و بسیار حساس است که در تماس با عرق بدن، عطر، کرم و حتی نور مستقیم آفتاب ممکن است تغییر رنگ دهد. بهتر است فیروزه را در آخرین لحظه بپوشید و بلافاصله بعد از استفاده، آن را با پارچه خشک و نرم پاک کرده و در جای خشک و دور از نور نگهداری کنید. هرگز فیروزه را در آب یا مواد شوینده فرو نبرید.
مروارید مروارید یک سنگ آلی و بسیار نرم است که بهراحتی خط میافتد یا خورده میشود. عطر، لاک مو و عرق بدن از بزرگترین دشمنان مروارید هستند. بعد از هر بار استفاده، مروارید را با پارچه نرم و کمی مرطوب پاک کنید و آن را جدا از سایر جواهرات، در پارچهای نرم بپیچید.
اپال اپال حاوی درصد بالایی آب در ساختار خود است و در معرض خشکی هوا یا حرارت زیاد ممکن است ترک بخورد. از قرار دادن اپال در نور مستقیم آفتاب، بخاری یا محیط بسیار خشک خودداری کنید و در صورت لزوم، آن را در پارچهای کمی مرطوب نگهداری کنید.
کوارتز، آمتیست و سیترین این خانواده از سنگها نسبتاً مقاوم هستند، اما در برابر نور مستقیم و طولانیمدت آفتاب ممکن است رنگ خود را از دست بدهند. برای تمیزکاری، آب و صابون ملایم بههمراه پارچه نرم کافی است.
چه روشهایی برای تمیزکاری سنگهای قیمتی ممنوع است؟ استفاده از خمیردندان، جوش شیرین یا مواد ساینده برای تمیزکاری سنگها قرار دادن سنگهای حساس مانند فیروزه، مروارید، اپال و زمرد در دستگاههای اولتراسونیک یا بخار استفاده از الکل، استون یا مواد پاککننده لاک ناخن روی سنگها شستوشوی سنگهای متخلخل زیر آب جاری یا فرو بردن طولانیمدت آنها در آب خشک کردن سنگها با حرارت مستقیم (سشوار، آفتاب شدید) نکات طلایی برای نگهداری روزمره از زیورآلات سنگدار ۱. زیورآلات را قبل از خواب، دوش گرفتن، ورزش یا شنا از تن خارج کنید. ۲. هر قطعه را در جعبه یا کیسه مخصوص خودش، دور از نور مستقیم و رطوبت نگهداری کنید. ۳. حداقل هر شش ماه یکبار، پایه فلزی و محکم بودن نگینها را توسط یک جواهرساز معتبر بررسی کنید. ۴. از تماس مستقیم زیورآلات با عطر، کرم و اسپری مو خودداری کنید. ۵. برای سنگهای حساس، تمیزکاری خانگی را به حداقل برسانید و در صورت نیاز به تمیزکاری عمیق، از جواهرساز متخصص کمک بگیرید.
جمعبندی نگهداری از سنگهای قیمتی روی زیورآلات نیازمند شناخت نوع سنگ و رعایت چند اصل ساده اما مهم است: دوری از مواد شیمیایی، تمیزکاری ملایم و منظم، نگهداری جداگانه و اجتناب از ضربه و نور مستقیم آفتاب. با رعایت این نکات، جواهرات شما میتوانند نسلبهنسل درخشش و زیبایی خود را حفظ کنند و همچنان بهعنوان یک سرمایهگذاری ارزشمند باقی بمانند.